Tarımsal Biyoteknoloji ve Gıda Güvenliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (TARBİYOMER)

TARBİYOMER 2011 Yılı Faaliyet Raporu

Adnan Menderes Üniversitesi Senatosu’nun 21.04.2010 tarih ve 2010/04 sayılı oturumunda oybirliÄŸi ile kabul edilen ADÜ-TARBÄ°YOMER YönetmeliÄŸinin YükseköÄŸretim Kurulu (YÖK) BaÅŸkanlığına sunulmasını ardından 26.05.2010 tarihinde yapılan YükseköÄŸretim Yürütme Kurulu toplantısında Merkezin kurulması uygun görülmüÅŸtür. Ardından merkezin yönetmeliÄŸi Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.

Merkezin kurulmasını saÄŸlayan esas unsur, Üniversitemizdeki araÅŸtırıcılar tarafından Kalkınma Bakanlığı (eski adıyla Devlet Planlama TeÅŸkilatı, DPT) 2010 proje çaÄŸrısı için teklif edilen ve 5 milyon TL toplam bütçe ile 2010 Yılı Yatırım Programına alınan “Tarımsal Biyoteknoloji ve Gıda GüvenliÄŸi Ar-Ge Merkezi” isim ve 2010K120410 nolu araÅŸtırma altyapı projesinin hayata geçirilmesidir. Bu proje ile kurulacak laboratuar altyapısının kurumsal bir yapı kazanması yanında proje hedefleri çerçevesinde tüm kamu ve özel sektör kuruluÅŸlarına Ar-Ge hizmeti verebilmesini saÄŸlamak üzere proje araÅŸtırıcı ekibinin çabaları ile RektörlüÄŸe baÄŸlı Uygulama ve AraÅŸtırma Merkezimiz kurulmuÅŸtur. Merkezin amaçlarını aÅŸağıdaki ÅŸekilde özetlemek mümkündür:
- Biyoteknoloji, moleküler genetik ve tanı, bitki doku kültürü, gıda güvenliÄŸi, yem güvenliÄŸi alanlarında planlanmış araÅŸtırmalarda kullanılacak entegre bir laboratuar altyapısı oluÅŸturmak,
- Bitkisel ve hayvansal hastalık etmenlerinin moleküler tanılarının yapılabilmesi ve çevreye dost alternatif hastalık mücadele yöntemlerinin geliÅŸtirilmesi için biyoteknolojiyi AR-GE faaliyetlerinde kullanmak,
- Gıda kalitesi ve güvenliÄŸi ile fonksiyonel gıda-yem üretimine yönelik fiziksel, kimyasal, mikrobiyolojik ve duyusal analizlere dayalı Ar-Ge çalışmaları yapmak,
- Yörenin ya da bölgenin önemli bitki türlerinde genetik özelliklerin belirlenmesi, ıslahı ve seçilen üstün genotiplerin doku kültürü ile hızlı ve klonal olarak çoÄŸaltmasına yönelik AR-GE çalışmaları yapmak ve
- Çiftlik hayvanlarında, verim özelliklerine yönelik genlerin tespiti ve ıslah programlarına entegrasyonuna yönelik araÅŸtırmalar yapmaktır.
Kalkınma Bakanlığı 2010 yılı yatırım programına alınan projenin devreye girmesi için geniÅŸ bir araÅŸtırıcı ekibi uzunca bir süreçte yoÄŸun bir emek sergilemiÅŸtir. 2008 yılında Ziraat Fakültesi öÄŸretim üyesi Prof.Dr. Orhan KARACA öncülüÄŸünde Üniversitemiz ve Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesinden 10 araÅŸtırıcının katılımı ile “Sürdürülebilir Tarıma Dayalı Besicilik AraÅŸtırmaları ve EÄŸitimi Projesi” ve ardından 2009 yılında yine aynı araÅŸtırıcının öncülüÄŸünde Ziraat, Veteriner ve Tıp Fakültesinden toplam 15 araÅŸtırıcının katılımı ile “Besicilikte Gıda GüvenliÄŸi Uygulama ve EÄŸitim Projesi” DPT’ye sunulmuÅŸ, ancak destek programına alınmamıştır. Ardından, daha önceki yıl sunulan proje geliÅŸtirilip revize edilerek Prof.Dr. Åžükrü BOYLU yöneticiliÄŸinde 12 kiÅŸilik araÅŸtırıcı ekibi ile 2010 yılında “Tarımsal Biyoteknoloji ve Gıda GüvenliÄŸi AraÅŸtırma-GeliÅŸtirme (Ar-Ge) Merkezi” baÅŸlığı altında sunulmuÅŸtur. Proje 5 milyon TL bütçe ile desteklenerek 2010 yılı yatırım programına alınmış ve projede kimi hususlarda revizyon istenmiÅŸtir. Bölgedeki kamu ve özel sektör kuruluÅŸları ile yapılan görüÅŸmeler sonucunda ortaya konan talepler ve araÅŸtırmacı insan kaynağı potansiyeli dikkate alınarak kurulacak merkez kapsamındaki alt laboratuarlar ve bunların bünyesinde yapılacak analizler yeniden gözden geçirilerek revize edilmiÅŸ ve DPT MüsteÅŸarlığının onayına sunulmuÅŸtur. Bu süreçte Merkezin kuruluÅŸ çalışmaları tamamlanmış ve Merkez çatısı altında altyapının ÅŸekillendirilmesi ve iÅŸletilmesi faaliyetlerine baÅŸlanmıştır. Merkez MüdürlüÄŸü görevini, merkezin kuruluÅŸundan 31.06.2011 tarihine kadar Prof.Dr. Orhan KARACA, 01.07.2012 tarihinden 31.12.2012 tarihleri arasında ise araÅŸtırıcı ekibinden Yrd.Doç.Dr. Zeynel DALKILIÇ yürütmüÅŸtür.
Bölgesel/ülkesel sorunları araÅŸtırmaya yönelik, tarımsal biyoteknoloji, gıda ve yem güvenliÄŸi konularında güçlü laboratuarların oluÅŸturulması Adnan Menderes Üniversitesi’nin misyonu gereÄŸi olarak kabul edilebilir. Bu amaçla hayata geçirilen proje kapsamında Üniversitemiz Güney YerleÅŸkesinde 1200 m2 kapalı alana sahip 2 katlı Merkez Laboratuar ve Ä°dare binası inÅŸaatına ait projeler hazırlanmıştır. Binada yer alan laboratuarlar, tarımsal biyoteknoloji birimi ile gıda ve yem güvenliÄŸi birimi olmak üzere iki ana kısım altında yapılandırılmıştır. Tarımsal biyoteknoloji birimi; moleküler genetik ve tanı, bitki doku kültürü ve hayvancılıkta üreme biyoteknolojileri olmak üzere üç alt birime baÄŸlı 7 laboratuardan oluÅŸmaktadır. Gıda ve yem güvenliÄŸi birimi ise; gıda ve yem ile ilgili araÅŸtırmalarda kullanılacak olan fiziksel, kimyasal, mikrobiyolojik ve duyusal (organoleptik) analizlere yönelik dört laboratuardan oluÅŸmaktadır.  
Projelendirme aÅŸaması sonrası yapılan ihale ile inÅŸaatın yapımını üstlenen yüklenici firmaya 2010 yılı Ekim ayında yer teslimi yapılarak bina inÅŸaatına baÅŸlanmış ve kısa sürede inÅŸaat tamamlanmıştır. Laboratuar ve idare binasının kullanıma açılması için ilk ihale kapsamında yer almayan gerekli diÄŸer tesisat cihazlarının alınması ve ek yapıların (foseptik, kazan dairesi, trafo ve trafo binası ile tesisat iÅŸlerinin yapımı) inÅŸa edilmesine yönelik daha küçük çaplı ikinci bir ihale ise 2011 yılı Haziran ayı içerisinde yapılmıştır. Ä°hale kapsamındaki iÅŸler tamamlanıp geçici kabul yapıldıktan sonra proje kapsamında alınması öngörülen cihazların satın alınmasına yönelik süreç baÅŸlatılmıştır. Projenin 2012 yılı bütçesi kapsamında yer alan cihazların alımıyla birlikte 2012 yılı bahar aylarında laboratuarlar araÅŸtırıcıların hizmetine sokulacaktır.
Güney YerleÅŸkemiz’de yer alan ADÜ-TARBÄ°YOMER laboratuarları, ilimizin ve bölgemizin tarımsal üretim sorunlarına çözüm üretebilmek için, özel sektör ve kamu kuruluÅŸları araÅŸtırma geliÅŸtirme ihtiyaçlarına odaklanacaktır. Üniversitemizde oluÅŸturulan bu altyapı çok sayıda genç araÅŸtırıcının yetiÅŸtirilmesine ve ulusal veya uluslar arası araÅŸtırma fonlarından birçok araÅŸtırıcının çok daha kolay finansal destek bulmasına olanak saÄŸlayacaktır. Böylece, bilim insanlarımızın da daha nitelikli araÅŸtırmalara imza atabilme ÅŸansları arttırılmış olacaktır.